Sử dụng vôi trong nuôi trồng thủy sản: Cách ổn định pH, cải thiện môi trường ao nuôi hiệu quả

Trong nuôi trồng thủy sản, việc ổn định pH nước ao nuôi là yếu tố quan trọng quyết định sự sinh trưởng và tỷ lệ sống của tôm cá. Thực tế cho thấy pH nước thường biến động theo chu kỳ ngày đêm và dễ bị ảnh hưởng bởi đất phèn, mưa đầu mùa hoặc lượng chất hữu cơ tích tụ trong ao.

Chính vì vậy, sử dụng vôi trong nuôi tôm cá là giải pháp phổ biến giúp ổn định môi trường nước, hạn chế khí độc và nâng cao năng suất nuôi.

Vì sao cần sử dụng vôi trong ao nuôi thủy sản?

pH nước ao quá cao (thường vào buổi trưa) hoặc quá thấp (thường vào sáng sớm) đều có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến tôm cá:

• pH cao làm tăng hàm lượng khí độc NH₃
• pH thấp làm tăng khí độc H₂S
• Tôm cá bị stress, giảm ăn, chậm lớn
• Tăng nguy cơ hao hụt và dịch bệnh

Việc bón vôi đúng cách giúp:

• Ổn định pH nước
• Trung hòa axit trong ao
• Giảm khí độc
• Cải thiện hệ đệm nước
• Giúp tôm cá phát triển tốt hơn

Những trường hợp cần bón vôi cho ao nuôi

Người nuôi nên sử dụng vôi khi ao có các dấu hiệu:

• Ao nuôi mất cân bằng dinh dưỡng do nhiều chất hữu cơ và bùn đáy
• Nước bị nhiễm phèn
• Nước mềm, độ kiềm thấp
• Hàm lượng CO₂ trong nước cao

Các loại vôi dùng trong nuôi trồng thủy sản

Hiện nay có 4 loại vôi phổ biến:

• Vôi đá (CaCO₃) – vôi nông nghiệp
• Dolomite (CaMg(CO₃)₂) – bổ sung thêm Mg
• Vôi tôi (Ca(OH)₂)
• Vôi sống (CaO) – hiệu quả mạnh nhất

Hiệu quả trung hòa axit của các loại vôi

Ngoài loại vôi, kích thước hạt vôi cũng ảnh hưởng lớn đến hiệu quả:

👉 Vì vậy nên chọn vôi mịn, ít tạp chất để đạt hiệu quả cao nhất.

Tác dụng của vôi đối với môi trường ao nuôi

1. Trung hòa axit từ đất phèn

Đất phèn chứa FeS₂ khi oxy hóa sẽ tạo axit sulfuric làm giảm pH nước:

Một số phản ứng điển hình:

• 2FeS₂ + 7O₂ + 2H₂O → 2FeSO₄ + 2H₂SO₄
• 2FeSO₄ + ½O₂ + H₂SO₄ → Fe₂(SO₄)₃ + H₂O

Việc bón vôi giúp trung hòa axit và nâng pH nước.

2. Giảm axit hữu cơ từ bùn đáy

Quá trình phân hủy hữu cơ yếm khí sinh ra nhiều axit như:

• Axit propionic
• Axit butyric
• Axit lactic
• Axit acetic

Các axit này làm giảm pH đáy ao, vôi giúp trung hòa các axit này.

3. Giảm CO₂ và tăng hệ đệm nước

CO₂ cao làm pH giảm do tạo axit carbonic (H₂CO₃). Bón vôi giúp:

• Giảm CO₂
• Tăng HCO₃⁻
• Tăng khả năng đệm pH

Nên bón vôi vào ban đêm (22h–24h) khi CO₂ tăng cao.

4. Làm giảm độ đục nước

Ion Ca²⁺ và Mg²⁺ giúp kết tụ hạt keo đất làm:

• Nước trong hơn
• Giảm phù sa
• Cải thiện môi trường ao

5. Hạn chế tảo phát triển quá mức

Ca²⁺ và Mg²⁺ kết hợp với PO₄³⁻ tạo kết tủa:

• Ca₃(PO₄)₂
• Mg₃(PO₄)₂

Nhờ đó giảm dinh dưỡng cho tảo và hạn chế tảo bùng phát.

Cách xác định lượng vôi bón cho ao nuôi

Xác định theo pH bùn đáy

Công thức tính:

Lượng vôi (kg CaCO₃/ha) = (8 – pH đất) × 6000

Bảng tham khảo lượng vôi cần bón:

Xác định lượng vôi theo độ kiềm nước

Độ kiềm phù hợp:

• Ao nước ngọt: > 40 mg CaCO₃/L
• Ao nước lợ, mặn: > 80 mg CaCO₃/L

Ví dụ:

Ao 1000 m², sâu 1 m, độ kiềm 10 mg/L.

Muốn tăng lên 40 mg/L cần:

30 mg CaCO₃/L → tương đương 30 kg CaCO₃.

Sau khi bón 2–3 tuần nên kiểm tra lại độ kiềm để bổ sung nếu cần.

Cách tính lượng vôi để giảm CO₂ trong ao

Hàm lượng CO₂ thích hợp: 1–10 mg/L

Nếu CO₂ >10 mg/L cần xử lý.

Theo lý thuyết:

Để khử 1 mg CO₂ cần:

• 0,64 mg CaO
• 0,84 mg Ca(OH)₂
• 2,1 mg CaMg(CO₃)₂
• 2,27 mg CaCO₃

Ví dụ:

Ao 1000 m², sâu 1 m, CO₂ = 15 mg/L.

Muốn giảm xuống 5 mg/L cần:

22,7 kg CaCO₃.

⚠️ Lưu ý: Không bón dư vôi vì có thể làm CO₂ về 0 khiến pH tăng quá cao (>8,3) gây hại cho tôm cá.

Kết luận

Sử dụng vôi đúng kỹ thuật trong nuôi trồng thủy sản mang lại nhiều lợi ích:

• Ổn định pH
• Giảm khí độc
• Tăng độ kiềm
• Cải thiện đáy ao
• Giảm độ đục nước
• Nâng cao năng suất nuôi

Tuy nhiên, cần xác định đúng loại vôi, đúng liều lượng và đúng thời điểm để đạt hiệu quả tốt nhất. Hãy liên hệ Vôi Càng Long khi có nhu cầu.

Nguồn tham khảo: Thuysanvietnam

Công ty TNHH MTV Vôi Càng Long Hà Nam
Tư vấn: 090 373 9955 - 090 630 9955 -  097 1608050
Zalo OA: https://zalo.me/3957153623028623929
Fanpage: https://www.facebook.com/voicanglong52