Tất Tần Tật Về PH Và Quản Lý PH Trong Ao

Trong nghề nuôi tôm, bà con vẫn thường truyền tai nhau rằng “nuôi tôm chính là nuôi nước”. Điều này cho thấy môi trường nước ao nuôi đóng vai trò then chốt, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tốc độ sinh trưởng của tôm. Để duy trì chất lượng nước ổn định, các chỉ tiêu môi trường cần được kiểm soát chặt chẽ xuyên suốt vụ nuôi. Trong đó, độ pH là một thông số đặc biệt quan trọng, cần được theo dõi liên tục từ đầu đến cuối vụ. Vậy pH là gì và làm sao để giữ pH ổn định? Bài viết dưới đây, Vôi Càng Long sẽ cùng bà con phân tích chi tiết.

Độ pH là một trong những chỉ tiêu cốt lõi trong nuôi trồng thủy sản nói chung và nuôi tôm nói riêng, quyết định lớn đến tỷ lệ thành công của mỗi vụ nuôi. Về mặt khoa học, pH được xác định bằng logarit âm cơ số 10 của nồng độ ion H+ (pH = –log[H+]), phản ánh tính axit hay kiềm của môi trường nước. Thang đo pH dao động từ 0 đến 14, trong đó nước trung tính có pH bằng 7. Đối với ao nuôi tôm, mức pH lý tưởng thường nằm trong khoảng 7,5 – 8,5. (Theo tạp chí Thuỷ Sản Việt Nam)

Bà con nên thường xuyên đo và theo dõi pH trong ao. Khi pH biến động vượt quá ngưỡng cho phép, cần nhanh chóng áp dụng biện pháp điều chỉnh phù hợp. Sự dao động pH bất thường có thể gây nhiều rủi ro như làm tôm bị sốc, suy giảm sức đề kháng, giảm ăn hoặc bỏ ăn hoàn toàn. Bên cạnh đó, pH quá cao hoặc quá thấp đều ảnh hưởng tiêu cực, khiến tôm chậm lớn, còi cọc và dễ bị mầm bệnh tấn công.

Vai trò của độ pH đối với hệ sinh thái ao nuôi

Độ pH là yếu tố không thể xem nhẹ nếu muốn duy trì môi trường nước ao nuôi ổn định. Cụ thể, pH ảnh hưởng đến ao tôm thông qua các mối quan hệ sau:

1/ Mối liên hệ giữa độ pH và tảo trong ao

– Khi pH tăng cao, điều kiện thuận lợi sẽ hình thành cho các loại tảo độc phát triển. Tôm ăn phải tảo độc dễ mắc bệnh, đặc biệt khi tảo tàn sẽ sinh ra nhiều chất độc và vi khuẩn gây hại cho sức khỏe tôm.

– Ngược lại, pH quá thấp cũng ảnh hưởng tiêu cực đến tảo và hệ vi sinh trong ao, khiến nước ao trở nên trong bất thường. Đồng thời, môi trường pH thấp dễ gây nhiễm phèn, sụp tảo và thúc đẩy quá trình phân hủy chất hữu cơ.

– Trong quá trình quang hợp, tảo phát triển mạnh thường khiến pH giảm vào ban đêm. Nguyên nhân là do tảo tiêu thụ oxy để tạo CO₂, kết hợp với sự phân hủy hữu cơ làm tăng ion CO₃⁻, từ đó gia tăng tính axit của nước.

2/ Mối liên hệ giữa độ pH, khí độc và oxy hòa tan

– Khi pH trong ao nuôi tôm thấp, nguy cơ phát sinh khí độc H₂S sẽ tăng cao. Ngoài ra, pH chênh lệch khoảng 1,0 đơn vị giữa ngày và đêm có thể khiến tôm bị stress. Trường hợp pH cao, lượng oxy hòa tan ban đêm giảm, tạo điều kiện hình thành các khí độc như NH₃, NO₂, CO₂…. Nếu tôm nhiễm khí độc ở mức nhẹ sẽ suy yếu, còn ở mức nặng có thể dẫn đến chết đột ngột.

3/ Mối liên hệ giữa độ pH, mầm bệnh và quá trình lột vỏ

– Khi pH trong ao cao, canxi dễ bị kết tủa, không còn ở dạng hòa tan để tôm hấp thụ. Điều này khiến tôm thiếu khoáng, khó lột xác hoặc vỏ cũ trở nên cứng hơn bình thường.

– Khi pH giảm quá thấp, canxi bị hòa tan hoàn toàn, tôm không hấp thụ được sau khi lột vỏ. Môi trường axit còn ăn mòn CaCO₃ trong vỏ, làm tôm bị mềm vỏ. Ngoài ra, nước axit kích thích tôm tiết nhiều dịch nhầy ở mang để bảo vệ, nhưng lượng dịch nhầy dư thừa lại gây cản trở hô hấp.

– Sự dao động pH quá cao hoặc quá thấp tạo điều kiện lý tưởng cho virus gây bệnh đốm trắng và vi khuẩn nhóm Vibrio, dẫn đến các bệnh nguy hiểm như phân trắng, hoại tử gan tụy cấp.

Nguyên nhân gây biến động pH trong ao nuôi

Theo tổng hợp của Vôi Càng Long, tình trạng mất cân bằng pH trong ao nuôi xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, khiến pH có thể tăng hoặc giảm tùy điều kiện cụ thể.

1/ Nguyên nhân làm pH tăng cao

– Tảo quang hợp hấp thụ CO₂ vào ban ngày và thải CO₂ vào ban đêm, làm pH cao vào ban ngày và thấp về đêm. Mật độ tảo càng dày, biên độ dao động pH càng lớn. Ngoài ra, việc sử dụng vôi cắt tảo quá liều khiến vôi tồn dư trong ao cũng làm pH tăng cao.

– Ánh nắng mặt trời chiếu xuống đáy ao làm nhiệt độ tăng, gây phản ứng điện ly tách H₂O thành OH⁻ và H⁺, từ đó khiến pH tăng. Tuy nhiên, quá trình này thường diễn ra từ từ, không gây biến động đột ngột.

2/ Nguyên nhân làm pH giảm sâu

– Ao có nền đất chua hoặc đất phèn chứa hàm lượng axit cao khiến pH giảm mạnh. Khi pH xuống thấp, các kim loại nặng như Fe, Al được giải phóng, tạo H₂SO₄ làm môi trường càng axit hơn.

– Mưa bão kéo dài có thể khiến pH giảm từ 0,3 – 1,5 đơn vị, đồng thời cuốn phèn và tạp chất từ bờ ao xuống nước.

– Nước ao chứa nhiều CO₂ và kim loại nặng cũng góp phần làm pH giảm sâu.

– Khí độc NH₄⁺ và NH₃ thúc đẩy quá trình nitrat hóa, làm giảm độ kiềm và kéo theo sự suy giảm pH.

Ngoài ra, các yếu tố như nước ao ô nhiễm lâu ngày chưa xử lý hoặc oxy hòa tan thấp cũng góp phần làm pH mất ổn định. Việc xác định đúng nguyên nhân là cơ sở để lựa chọn giải pháp xử lý hiệu quả.

Phương pháp duy trì cân bằng pH trong ao nuôi tôm

Dựa trên các nguyên nhân đã nêu, việc kiểm soát pH hiệu quả cần bắt đầu từ kiểm soát mật độ tảo, đồng thời duy trì độ kiềm ổn định. Bà con nên thiết kế ao nuôi phù hợp, tránh vùng đất phèn, hạn chế đào ao quá sâu. Song song đó, cần vệ sinh ao định kỳ và chủ động phòng ngừa các tác động từ thời tiết, kim loại nặng và vi sinh vật gây hại.

Lưu ý: Nên đo pH 2 lần/ngày vào khoảng 6h sáng và 14h chiều để theo dõi biến động và xử lý kịp thời.

Cách điều chỉnh pH trong ao nuôi

1/ Phương pháp tăng pH

– Sử dụng vôi nung hoặc vôi tinh  để nâng pH, bón từ từ và theo dõi pH tránh quá liều. Với ao nhiễm phèn, có thể dùng phân lân nhưng lưu ý nhiệt độ nước có thể tăng.

– Ao nền đất phèn không nên phơi khô quá mức để tránh xì phèn.

– Xử lý định kỳ chất hữu cơ bằng các chế phẩm vi sinh an toàn cho tôm và người sử dụng.

– Có thể dùng hạt trao đổi ion để tăng pH, tuy nhiên chi phí cao đối với ao diện tích lớn.

2/ Phương pháp giảm pH

– Diệt tảo và cải tạo đáy ao bằng vôi sống hoặc vôi tôi với liều an toàn. Có thể dùng vôi hoặc zeolite

– Tăng cường chạy quạt, đảm bảo oxy hòa tan.

– Điều chỉnh độ trong nước và duy trì độ kiềm

Ngoài ra, bà con có thể kết hợp Tăng Kiềm, Khoáng để kiểm soát tảo và PH để xử lý chất hữu cơ, xác tảo, khí độc. Hai sản phẩm do Vôi Càng Long sản xuất đạt chuẩn theo quy định của bộ phát triển nông nghiệp Việt Nam.

Lợi ích khi lựa chọn sản phẩm của Vôi Càng Long

Vôi , khoáng, Zeolite của Vôi Càng Long là các dòng sản phẩm uy tín, được đông đảo bà con tin dùng nhờ:

• Chất lượng vượt trội: Sản xuất theo công nghệ hiện đại, vi sinh đã được kích hoạt sẵn, sử dụng ngay khi cần.

• Độ tin cậy cao: Sản phẩm được kiểm nghiệm và cấp phép lưu hành toàn quốc.

• An toàn tuyệt đối: Không chứa hormon, kháng sinh hay chất độc hại.

• Hỗ trợ kỹ thuật tận ao: Đội ngũ kỹ sư giàu kinh nghiệm luôn đồng hành, tư vấn và đưa ra giải pháp tối ưu cho từng ao nuôi.

Việc hiểu rõ nguyên nhân biến động pH và theo dõi thường xuyên sẽ giúp bà con kiểm soát tốt môi trường nước, từ đó nâng cao năng suất và hiệu quả vụ nuôi.

📞 Mọi thắc mắc, bà con vui lòng liên hệ Vôi Càng Long HOTLINE 090 630 9955  -  090 373 9955 - 097 160 8050 để được tư vấn chi tiết. Chúng tôi luôn sẵn sàng đồng hành cùng bà con trong suốt vụ nuôi.

Nguồn tham khảo: Thuysanvietnam, Thacsilongvannghia

Công ty TNHH MTV Vôi Càng Long Hà Nam
Tư vấn: 090 373 9955 - 090 630 9955 -  097 1608050
Zalo OA: https://zalo.me/3957153623028623929
Fanpage: https://www.facebook.com/voicanglong52